با ماهرخی اگر نشستی، خوش باش
تلاوتهای ذهنی یک خود نسل سوختهبین
با ماهرخی اگر نشستی، خوش باش
تلاوتهای ذهنی یک خود نسل سوختهبینسفر به ولایت عزرائیل
نوشتهی «جلال آلاحمد»
تاریخ تحریر: 1341
نشر «مجید»
صفحهی 59
منِ شرقیِ غیرعرب، فراوان، چوب اعراب را خوردهام و هنوز هم میخورم. با همهی باری که از اسلام به دوش من بوده است و هنوز هست، ایشان مرا «عجم» میدانند. «رافضی» هم میدانند. محرابی برای تشیع من قائل نیستند و چون بدتر از من، چشم به غرب و صنایعش دوختهاند اصلاً مرا نمیبینند که هیچ، مرا سرِخر هم میدانند...
صفحهی 60
و تازه این عرب، اصلاً دیگر عرب نیست. با این همه برای عراقی و مصری و سوریهای و کویتی که مسلماً هیچ کدامشان بازماندهی عرب دورهی جاهلیت نیستند- تنها منم که هنوز «عجم» ماندهام. من، یعنی تنها «عجم» روزگار برای این عربِ کادیلاکسوار کنار خلیج! همهی اعجام دیگر حالا بدل شدهاند به سروران و صاحبان نفت. اروپایی و امریکایی را میگویم. حتی ژاپنی را. که در این سوی عالم و برای اعراب نه تنها نشانی از عجم بودن ندارند بلکه سکههای رایج روزگار ما را با خود به این سو میآورند تا شیخ شحبوط و آلصباح و زاد و رود سعودی بر آن مهرها بزنند و به جای خطبه خواندن در مساجد جامع- رادیوهاشان فریاد جاز امریکایی بردارد و دلیدلی «امکلثوم» را. حق هم چنین است. چون روزگاری که این منِ شرقی در تن برامکه و بنوعمید و بنومهلب، عالم اسلام را میگرداند، گذشته است. و به جای زر جعفری، اکنون دلار و لیره مسلط بر بازار بصره و بغداد و شام است...
صفحهی 61
این همه را میگویم نه به قصد طرح یک دعوی ارضی و نه به قصد تجدید کینهای یا از سر کوتهنظری سیاستمدارانهای. اینها همه درددلی است تا بدانید که منِ شرقی به چه روزگاری گرفتار است و ما شرقیان به طور کلی...
و آن وقت در این میانه، رهبران سیاسی مصر هم برای من دعوی خلافت اسلامی دارند. برای من که به زعم ایشان رافضیام! و تازه خود این رهبر خلافت اسلامی مصری کیست؟ همآن که به ضربهی اول «خالد بن ولید» حتا زبان و ادب خویش را فراموش کرد و پس از قرنها سواری دادن به مملوکان، اکنون بر کوهان سنگی اهرام نشسته است و «کلئوپاترا» را به عنوا بدل مایتحلل «جینالولو بریجیدا» بر پرچم ادبیات و مطبوعات غربزدهی خود کوبیده و به تماشای آثار فراعنه از چهار گوشهی عالم، جهانگرد، گدایی میکند و با این همه دعوی خلافت اسلامی دارد!
صفحهی 62
اصیلترینشان، سعودیانند که هم چون خوکان به چرا در منجلابی از نفت سرگرمند...
اگر روزگاری بود که زیارت من و امثال منِ شرقی، خرج یک سالهی معیشت تمام بادیهنشینان حجاز را میداد، اکنون از ریزهی سفره نفت است که زاد و رود سعودی بر آن دیار، شلنگتختهها میزنند و شتران بادیه را نیز حقهاست. و این سعودی که احترامی برای خود کعبه قائل نیست برای من چه احترامی میتواند قائل باشد که زائر کعبه بودهام. کعبهی او اکنون به «ریاض» و «ظهران» نقل مکان کرده است که دکل چاههای نفت به جای گلدستهی مساجد در زمینهایش روییده و اگر هنوز سعیی میکند، سعی میان صفا و مروه نیست- سعی میان «آرامکو» و «استاندارد اویل» است. یا سعی میان پاریس و نیویورک با حرمسرایی در پشت سر و آبروریزِ اسلام و با همهی فضاحتهاشان و معالجهی بواسیرها و پروستاتهاشان.
مقرّبان بزم
علاقهام به کسی که دارم و زجری که میدهمش، دو خط موازیاند در یک راستا.
از اسفند شما پیداست، فروردین نخواهد شد
آدمها تغییر نمیکنند مگر برای بدتر شدن!
تا شیر برون آید، آتش به نیستان زن
آنچه تغییر نمیکند، نامش مرداب است نه انسان!
شاید، باید میفهمیدم
«شاید»ها را دستکم نگیر.
آنها، اغلب به «باید» ختم میشوند.
دور شو، کور شو
چند ماه یکبار نسبت به یک واژه حساسیت پیدا میکنم.
این روزها از این کلمه بیزارم: «بصیرت»
نه آن میشود
آن چه دوست دارم انجام دهم و آن چه میکنم، لزوماً یکی نیستند.
قرار مغزها
یا به حالت، یا به حیلت، یا به زاری، یا به زور
تا با آزمون و خطا، سلیقهاش دستت بیاید، حسابی رنجانیدهایش.
لعنت به چراغ سرخ
نفرت، هیچ قبیحی را برای تو مجاز نمیکند.
ادامه بده عزیزم!
وقتی سکوت میکنم...
نه این که صحبتی ندارم،
نه! منتظر حرف بعدیات هستم.
اگه ناز داری، نازخر داری، خری که ناز نکنی!
همین با پا پیش کشیدنها است که با دست پس زدنها را لذّتبخش میکند.
بتنفس غرام
پیانوی «بتنفس غرام» برگرفته از تیتراژ پایانی موزیک ویدئوی «لشحد حبک» از «نجویٰ کرم»
دانلود آهنگ «بتنفس غرام»
دهانم پر از دوستت دارم است
عشق میتواند از هدیه یک گل به محبوب، پیش از ازدواج به کشیدن پتو روی همسر، پس از ازدواج، تغییر زبان دهد.
به سبک ایرانی
دانلود آهنگ «ایرانی»
بیدفاع افتادهام
تا زخمهای من بازند، زخم زبان میزنی.
یا باید برای خود چسب زخم بخرم یا برای تو، پوزهبند.
گزیدهی کتاب دفتر کارآگاهی شمارهی یک بانوان
نوشتهی «الکساندر مککال اسمیت»
ترجمهی «میرعلی غروی»
نشر «هرمس»
صفحهی 15
سر ما هم پر از خاطرات است. هزاران خاطره از بوها، جاها و اتفاقهای کوچکی که برایمان افتاده، غیرمنتظره به خاطرمان میآید و به ما یادآوری میکند که ما کی هستیم.
صفحهی 145
اگر به حرف پدرش گوش میکرد، اگر به حرف شوهرِ دخترعمو گوش میکرد، هرگز با «نوته» ازدواج نمیکرد و این همه سال بدبختی نمیکشید. ولی آنها ازدواج کردند چون او مثل همهی بیستسالهها، کلّهشق بود. در این سن هر چه قدر هم که فکر کنیم درست میبینیم، باز هم درست نمیبینیم. با خودش فکر کرد که دنیا پر از آدمهای بیستساله است، و همه کور.
صفحهی 158
مرد بودن و دائم به فکر رابطهی جنسی بودن چه قدر وحشتناک بود. چون دربارهی مردها این فرض وجود داشت. در یکی از مجلهها خوانده بود که مردان روزانه به طور متوسط بیش از شصت بار به رابطهی جنسی فکر میکنند. نمیتوانست این عدد را باور کند، ولی تحقیقات آشکارا این را نشان میداد. یک مرد در حالی که کار روزانهاش را انجام میدهد همیشه فکرش پر است از اعمال جنسی مردانه، حال آن که در واقع دارد کار دیگری را انجام میدهد. آیا دکترها وقتی دارند نبض آدم را میگیرند در همین فکرند؟ آیا وکیلها وقتی پشت میزشان نشستهاند و مشغول حلّ یک پروندهاند در همین فکرند؟ آیا خلبانها وقتی هواپیما را هدایت میکنند در همین فکرند؟
آقای جِی.ال.بی.ماتِکُنی با آن حالت معصوم و چهرهی عادی چه طور؟ آیا وقتی دارد به کلاهک دلکو نگاه میکند یا با زحمت زیاد باتری ماشین را بیرون میآورد، به این موضوع فکر میکند؟
صفحهی 194
خانم رامتسوی این قضیه را به قدری ساده جلوه داده بود که آقای جِی.ال.بی.ماتِکُنی متقاعد شد نقشهشان میگیرد. نکتهی جالب در مورد اعتماد به نفس همین بود: سرایت میکرد.
دنیای تلخ فردا
شوربختانه، همیشه میزان تنفرم از چیزی با رونق آن در آینده، رابطهای مستقیم داشته است.
صلح اول، جنگ آخر
نقاط ضعفت را به خاطر میسپارم.
روز مجادله به کارم میآیند.
شازده کوچولو
تنهایی، ابتدای انقراض است.
هان؟
- !!!!!!!!!!
- هر چه قدر بزرگتر میشی، حماقتت هم با خودت بزرگتر میشه.
لافت از عشق حسین است؟
عزادار دوماهه به درد حسین نمیخورد.
حسین، محب تمام وقت میخواهد.
هستی؟
شور حسینی و سینههای منشوری
برای سینهزنی، عشق حسین کافی نیست.
اگر سینهای خالی از بغض و کینه و حقد و حسادت و دروغ و تهمت و غیبت و بذر گناه داری میتوانی برای عزای حسین رویاش بزنی.
پینوشت: شاهدان بیتفاوت جنایت میدان کاج چه کم از مردم کوفهی سال 61 قمری دارند؟ آیا آنها، همان عزاداران سالهای گذشته نبودند که بر سر و سینه میزدند و فریاد میکشیدند: علمدار نیامد؟
به راستی؛ واقعاً ما اهل کوفه نیستیم؟
عقربهای کشتی بَمبَک
گزیدهی کتاب «عقربهای کشتی بَمبَک»
نوشتهی «فرهاد حسنزاده»
نشر «افق»
صفحهی ۱۱
پایم درد میکرد. یعنی کفشم مال پارسالم بود و تنگ شده بود. هر چند کفش تنگ نمیشود و پا بزرگ میشود؛ ولی آدم چون خودش را نمیبیند، تقصیر را گردن چیزهای دیگر میاندازد.
صفحهی ۲۸
شامش را که خورد، تریاکش را که کشید، یککم دریوری از اوضاع لامروت و لاکردار و زمانه و سیاست و شاهنشاه آریامهر و کمونیستها و جیمی کارتر و از همینها گفت و به رادیوش که تمام دنیا را میگرفت و کم نمیآورد ور رفت.
صفحهی ۳۲
فکر میکنم اگر خواب نبود، زندگی خیلی بد و کسلکننده میشد. چون نصف آرزوهای آدم تو خواب برآورده میشود.
صفحهی ۳۴
سبیلهای نازکی داشت که عین دم موش بود. صورت لاغری داشت و جلوی موهاش ریخته بود. همیشهی خدا هم عینک دودی میزد که چشمهای عین نخودش دیده نشود؛ ولی از همچه آدم ناتویی یک دختر به دنیا آمده بود عینهو باقلوا. نه این که من آدم هیزی باشم. نه، به ارواح خاک ننهام! یعنی به چشم خواهری، دخترش خیلی خانم و باشخصیت و خوشرو بود. همیشه چادر گلدار سرش میکرد که قربان سرنکردنش چون هی از روی سرش سُر میخورد و موهای سیاه و پفکردهاش دل و رودهی آدم را چنگ میزد.
صفحهی ۹۳
من همهی حواسم پیش دستگاهی بود که باهاش صحبت کرده بود. گفتم: «ئی چیه؟ بیسیمه؟»
گفت: «نه. آیفونه. تلفن داخلی مثلاً...»
گفتم: «آهان.» جوری گفتم آهان که انگار خودم اختراعش کرده بودم و یادم رفته بود.
خود را شکفته دار به هر حالتی که هست
دیروقت جمعه شب بود که مریضمان را به بیمارستان بردیم. بر خلاف انتظار خیلی شلوغ بود. ملّت، بیتوجه به سریال پرطرفدار شبکه یک که از تلویزیون راهرو پخش میشد به این سو و آن سو میرفتند. از خصوصیات زندگی در یک شهر کوچک و کمجمعیت، این است که همه همدیگر را میشناسند. از بیمار و همراه بیمار گرفته تا پرستار و دکتر و حتا نگهبان دم درب همه با هم آشنا هستند. دوست همراهم، دستش را گذاشت روی میز بخش اورژانس و نگاهی به راهروی پر از بیمار و همراه و سروصدا و رفتوآمد و میکروب و باکتری انداخت و از پرستار پرسید:
هر شب همین بساطه؟ این چه شغلیه شما دارید؟ چه جوری تحمل میکنید؟
پرستار بخش اورژانس، دختری جوان از دوستان خواهرم بود که آشنایی قدیمی داشتیم.
انتظار داشتم سر درددلش باز شود و بگوید: به خدا ما هم خسته شدیم، گفتیم شیفت شب بشیم یه خورده استراحت کنیم، ولی مگه اینا میذارند؟ این همه بیخوابی و برو و بیا اون هم واسه چندرغاز حقوق. چند ساله که قراردادی هستیم. میپرسیم کی رسمی میشیم مرتب امروز و فردا میکنند. نیرو هم کم داریم ولی استخدام نمیکنند. دست تنها باید جواب این همه مریض رو بدیم. خسته شی و یه خورده کجخلقی هم کنی شاکی میشن و به زمین و زمان بد و بیراه میگن و...
ولی او به جای همهی این حرفها، لبخند خستهای زد و معصومانه گفت:
«باز هم خدا رو شکر»
برای منِ مغرورِ خودعقلِکُلدان، شنیدن این جمله از دهان کسی کوچکسالتر از خودم و آن هم دختر، بسیار گران آمد. اعتراف میکنم که در آن لحظه درس زندگی آموختم. هیچوقت این «خدا رو شکر» را فراموش نمیکنم. پس از آن شب، تلاش میکنم که در مقابل همهی مصائب و شداید به جای گلایه و نفرین کردن، بگویم «خدا را شکر».
و این را از آن پرستار جوانی دارم که حتم دارم نمیدانست که پاسخ فیالبداهه و سادهاش در آن شب شلوغ، تأثیری چنین بر کسی که روی صندلی روبهرویی نشسته است، دارد.
نقاب فروش
- این چه کاری بود کردی؟
- ...
- پشیمون نیستی؟
- برو بیاحساس! این قدر خودت رو سانسور کن تا یادت بره چی بودی.
بخون «بخشو»، محرّم شد دوباره
2. اگر آدم خاطره بازی هستید، اگر رفت و آمدتان با گذشته بیشتر است، اگر از دنیای سیاه و سفید لذت میبرید، اگر باقیات هر کسی که روبان سیاهی به گوشهی عکسش خورده متأثرتان میکند، اگر اصیلها را به دستچندمها ترجیح میدهید، اگر بازدم خود را تنها در هوایی که دم گرفتهاید میپراکنید...
آن گاه مانند من محرّم جنوب را بدون «بخشو» نمیتوانید تصور کنید. هنگام قدم زدن در کوچه و خیابانهای سیاهپوش، منتظر شنیدن صدایی هستید که از بلندگوی مساجد و هیأتها و تکایا و حسینیهها و موبایلها و مغازهها و ماشینها، غمگین و غبارگرفته از گذشت زمان، بیغلوغش و ساده، از عمق دههی 40 میخواند:
شیعه باز است و غم، با آه و الم
به سر و سینه بر زن، که ز نو شد محرّم
دانلود نوحه «ز نو شد محرّم» با صدای «بخشو»
بیا با هم بریم سفر
- مىآى بریم ارمنستان؟
- ما که زبان بلد نیستیم.
- فقط دو کلمه How much رو بلد باشى، کارت راه مىافته.
گرگِ دهنآلودهی یوسف ندریده
- شبیه اون چه مىنویسى، نیستى.- نباید هم باشم. مجموع این که مىبینى و آن که مىخوانى، هستم.
همه با قافیهی عشق، مصیبت دارند
شاعران محترم!
تو را خدا لطفى کنید و دیگر، عاشق و شقایق و قایق را همقافیه نکنید.